DOĞU AKDENİZ
ORMANCILIK ARAŞTIRMA MÜDÜRLÜĞÜ
2006 YILI PROJE SONUÇ
RAPORLARI VE 2007 YILI ÇALIŞMA PROGRAMLARI
1.1. Biten Araştırma
Projeleri
-
1.2. Devam Etmekte Olan Araştırma
Projeleri
Proje Numarası: 20. 2106 / 1998-2007
Proje Adı: Toros (Lübnan) Sediri (Cedrus libani A. Rich.) Sıklık Çağı
Meşcerelerindeki Bakım Tedbirlerinin Belirlenmesi.
Proje Lideri Kurum: Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma
Müdürlüğü
Bölüm
Başmühendisliği:
Orman Yetiştirme Araştırmaları Bölüm Başmühendisliği
Proje Yürütücüsü Diğer Kurumlar:
Yoktur.
Projenin Amacı: Doğu Akdeniz Bölgesindeki sedir
meşcerelerinde farklı sıklık bakımı müdahalelerinin ağaçların büyümesi üzerine
etkilerini belirlemek.
Projenin Uygulama
Yerleri: Tarsus
Orman İşletme Müdürlüğü, Gülnar Orman İşletme Müdürlüğü, Bozyazı Orman İşletme
Müdürlüğü
2006 Yılı Çalışma
Raporu
Yapılan İşler: Proje
zaman planı gereği, deneme alanlarında gözlem ve periyodik ölçümler
yapılmıştır.
Uygulanan Metodlar: Tarsus, Gülnar ve Bozyazı
bölgelerindeki sedir meşcerelerinin her birisinde üç adet blok deneme alanı
olarak araziye aplike edilmiş durumdadır. Her bir blokta ise kontrol, mutedil ve
şiddetli müdahale olmak üzere üç adet işlem bulunmaktadır. Böylece her bir
bölgede 9 adet olmak üzere toplam 27 adet işlem parselinde çalışma
gerçekleştirilmektedir. Kontrol işlemi parsellerinde; herhangi bir silvikültürel
işlem uygulanmamış ve arazi orijinal haliyle bırakılmıştır. Mutedil müdahale
parsellerinde; meşcerenin durumuna göre hektarda 7000-8000 adet fert
bırakılmıştır. Şiddetli müdahale parsellerinde ise; yine meşcerenin durumuna
göre hektarda 5000-6000 adet fert bırakılmıştır. Bu silvikültürel müdahaleler
sonucu parsellerde bırakılan fertlerin kuvvetli, kaliteli, boylu, dolgun, düzgün
tepeli ve sonuçta geleceğin istikbal ağaçları özelliklerini taşıyanlardan
olmasına dikkat edilmiştir.
Elde Edilen Bulgular ve
Değerlendirmeler: Henüz bir değerlendirme
yapılamamıştır.
Yapılamayan İşler ve
Sebepleri:
Yoktur.
Öneriler: Proje
zaman planında belirtildiği şekilde, gelecek dönemlerde de deneme alanlarında
gözlem ve periyodik ölçümlere devam edilmelidir.
2007 Yılı
Çalışma Programı: Deneme
alanlarında yıllık gözlem ve periyodik ölçümler
yapılacaktır.
Proje Yürütücüleri: Prof.
Dr. Ünal ALPTEKİN, Yard. Doç. Dr. Adil ÇALIŞKAN, Sedat TÜFEKÇİ, Fatih
AYTAR.
Proje Lideri: Dr.Ersin YILMAZ
Teknik Kurul Kararı:
Projenin devamına ve
Çalışma Gruplarına sunulmasına oybirliği ile
karar verilmiştir.
Çalışma Grup
Kararı:
ADK
Kararı:
Proje Numarası: 20. 2108 / 2003-2012
Proje Adı: Doğu Akdeniz Bölgesinde, Toros
Sediri (Cedrus libani A.Rich.)
Gençliklerindeki Seyreltme İşlemi Şiddetinin Belirlenmesi
Proje Lideri Kurum: Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma
Müdürlüğü
Bölüm
Başmühendisliği:
Orman Yetiştirme Araştırmaları Bölüm Başmühendisliği
Proje Yürütücüsü Diğer Kurumlar:
Yoktur.
Projenin Amacı: Toros sediri gençliklerinde, farklı
bakılarda
uygulanacak farklı seyreltme işlemi şiddeti ile gençliğin dip çapı gelişimi
arasındaki ilişkiyi belirlemek.
Projenin Uygulama
Yerleri: Tarsus
Orman İşletme Müdürlüğü, Cehennemdere İşletme Şefliği, Böğürtlenlik
Mevkii.
2006 Yılı Çalışma
Programı
Yapılan İşler: Projede
tespit edilen eksiklikler ve yanlışlıklar nedeniyle, yeni deneme alanları
seçilecek ve araziye aplikasyonu gerçekleştirilecektir. Deneme alanı olarak
alınacak bir parselde yapılan uygulamada uygulanacak müdahale şekilleri
belirlenmiş olup, yeni deneme alanlarında bu müdahale şekilleri uygulamaya
geçirilecektir.
Uygulanan Metodlar: İki farklı bakıda seçilen sedir
gençlik sahalarında 4 farklı şiddette (2500 adet/ha, 5000 adet/ha, 7500 adet/ha
ve 10000 adet/ha) üç tekrarlı seyreltme işlemi uygulanmıştır. Ayrıca her bakı
için birer adet kontrol parseli ayrılarak bu parselde herhangi bir işlem
uygulanmamıştır.
Elde Edilen Bulgular ve
Değerlendirmeler: Henüz bir değerlendirme
yapılamamıştır. Deneme sahasında dip
çap ve boy ölçümleri yapılmamıştır.
Yapılamayan İşler ve
Sebepleri: Yeni
deneme alanları seçileceğinden,
Öneriler: Proje yürütücüsü Dr.Ersin YILMAZın
proje liderliğine, Proje yürütücüsü Sedat TÜFEKÇİnin proje yürütücülüğüne ve
tayin olması nedeniyle Ahmet Taşdelenin proje yürütücülüğünden
çıkarılarak yerine Osman POLATın getirilmesi önerilmektedir.
2007 Yılı
Çalışma Programı: Deneme sahasında
dip çap ve boy ölçümleri yapıla rakcaktır.
Proje Yürütücüleri: Dr.Ersin YILMAZ, A.Haluk TÜRKER, Ahmet
TAŞDELEN
Proje Lideri: Sedat TÜFEKÇİ
Teknik Kurul Kararı : 1. Dr. Ersin YILMAZın Proje
Liderliğine ve Sedat TÜFEKÇİnin Proje Yürütücülüğüne getirilmesine, 2. Proje
Yürütücülerinden Ahmet TAŞDELENin Müdürlüğümüzden tayini çıkması nedeniyle
Proje Yürütücülüğünden çıkarılmasına, 3. Osman POLATın Proje Yürütücülüğüne
getirilmesine, 4. Projenin devamına ve Çalışma Gruplarına sunulmasına oybirliği
ile karar verilmiştir.
Çalışma Grup
Kararı:
ADK
Kararı:
Proje Numarası: 20.7705/2004-2008
Proje Adı: Doğu
Akdeniz Bölgesi Biberiyelerinin (Rosmarinus officinalis L.) Gen
Kaynaklarının Korunması ve Klon Seçimi
Proje Lideri Kurum: Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma
Enstitüsü
Bölüm
Başmühendisliği: Ağaç
Islahı ve Ağaçlandırma Araştırmaları Başmühendisliği.
Proje Yürütücüsü Kurumlar:
Mersin Orman Bölge
Müdürlüğü
Projenin Amacı: Biberiyeyi Doğu Akdeniz Bölgesi
ekolojik koşullarında kültüre alarak homojen ve hastalıklardan ari ve belli
oranda uçucu yağ ihtiva eden ıslah çalışmalarını yapmak, gen kaynaklarının
erozyona uğramasını engellemek ve orman köylülerinin gelirlerinin artırılması ile de ormanlar
üzerindeki baskının azaltılmasına katkı
sağlamaktır.
Projenin Uygulama
Yerleri: Doğu
Akdeniz Bölgesinde belirlenen üç yerde; Mersin Üniversitesi kampüs alanında,
Tarsus/Karabucakta ve Eshab-ı Kehf dağında klon mukayese denemeleri
kurulmuştur. Ayrıca Mersin Orman Bölge Müdürlüğü Tarsus Orman İşletme Müdürlüğü
Tarsus Orman İşletme Şefliğinin 216, 218, 219 nolu bölmelerinin bulunduğu
Tarsus/Melemez dağında 100 halık alan gen kaynaklarının yerinde korunması
amacıyla Biberiye Gen Kaynaklarının Yerinde Korunması Alanı olarak ayrılmış ve
bu alan ilgili şefliğin Amenajman planına işlenerek yönetim planı
oluşturulmuştur.
2006 yılı Çalışma
Raporu
Yapılan İşler: Araziden seçilen 139 klon
taslağından Araştırma fidanlığımızda
üretilen fidanların iyi köklenme ve gelişim gösteren 50 klonuyla üç yerde;
Mersin Üniversitesi kampüs alanında, Tarsus/Karabucakta ve Eshab-ı Kehf dağında
toplam 6.19 da alanda klon mukayesesi amacıyla arazi denemeleri kurulmuştur. Bu
deneme alanlarının her birine 50 farklı biberiye klonundan (çeşidi) 4000 adet
fidan, toplam olarak da bu deneme alanlarına 12.000 adet fidan dikilmiştir.
Ayrıca arta kalan 89 adet klona ait fidanlarla da projeye ek olarak gözlem
yapmak ve doğal yetişme alanı dışında (Ex-Situ) korumaya almak maksadıyla
Tarsus-Karabucakta ve Tarsus-Eskişehir köyünde olmak üzere toplam 3520 adet
fidanla 1.63 da alanda 2 adet deneme alanı daha kurulmuştur. Deneme alanlarında
yıl boyunca ot mücadelesi, çapalama, tamamlama ve sulama işlerine devam
edilerek, 2006 yılı sonbaharında ölçüm ve hasat işleri yapılmıştır.
Uygulanan Metotlar: Proje
tesadüf blokları deneme desenine göre araziye aplike edilmiştir.
Elde Edilen Bulgular ve
Değerlendirmeler: Yoktur.
Yapılamayan İşler ve Sebepleri:
Yoktur.
Öneriler: Yoktur.
2007 Yılı Çalışma
Programı: Deneme
alanlarında ot mücadelesi, çapalama, tamamlama ve sulama işlerine devam
edilerek, 2007 yılı sonbaharında ölçüm ve hasat işleri yapılacaktır.
Proje Yürütücüleri: A. Gani GÜLBABA, Ahmet TAŞDELEN, A.
Haluk TÜRKER, Sevda POLAT
Proje Lideri: Sedat TÜFEKÇİ
Bölüm Başmühendisi: Sedat TÜFEKÇİ
Teknik Kurul Kararı : Sevda POLATın Proje Yürütücüleri
arasına dâhil edilmesine,
projenin devamına ve Çalışma Gruplarına sunulmasına oybirliği ile
karar verilmiştir.
Çalışma Grup
Kararları:
ADK
Kararı:
Proje Numarası:
20.3205/200520011
Projenin Adı: Sedir (Cedrus libani A.Rich.) Meşcerelerinin
Hacım Artımını Maksimize Eden Optimum Kuruluşlar
Proje Lideri Kurum: Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma
Müdürlüğü.
Bölüm
Başmühendisliği:
Proje Yürütücüsü Diğer
Kurumlar:
İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi, Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma
Müdürlüğü
Projenin Amacı: Projenin uzun dönemli amacı bilime,
uygulamaya katkı sağlamak ve Türkiye ormancılığını geliştirmektir. Akdeniz
Bölgesindeki sedir ormanlarının meşcere hacım artımlarını maksimize eden
yöntemi, bulunan ilişkiler yardımıyla geliştirerek, optimum meşcere
kuruluşlarını bulmak; meşcere hacım artımlarını nicel ve sürekli olarak en
yüksek düzeyde tutmak için, meşcerelerde uygulanacak en uygun müdahale
şekillerini belirlemek; uygulayıcıya gerekli bilgileri vererek, sedir
ormanlarının optimum kuruluşta işletilmesini sağlamaktır.
Projenin Uygulama
Yerleri: Proje,
Mersin, Adana; Antalya ve Kahramanmaraş Orman Bölge Müdürlüğü sınırları
içerindeki doğal sedir ormanlarını kapsamaktadır. Örnek alanlar (uygulama
yerleri), sedir meşcerelerindeki doğal ilişkileri saptayacak biçimde, çeşitli
kapalılık (baskı-sıklık), yaş ve bonitet sınıflarındaki tüm alanlara
dağıtılacaktır.
2006 yılı çalışma
programı: Amenajman
planları ve meşcere haritaları üzerinde çalışmalar. Arazide sedir meşcerelerin
saptanması. Çalışmaya konu olan sahalarda deneme deseni ve örnekleme yöntemine
uygun olarak örnek alanların alınması; önceden belirlenen değişkenlerin
ölçülmesi; gövde analizlerin yapılması ve bilgilerin
toplanması.
2006 Yılında Yapılan
İşler: Mersin Orman
Bölge Müdürlüğü Mersin Orman işletme müdürlüğü Adana Orman Bölge Müdürlüğü Feke
Orman işletme müdürlüklerinden toplam 29 adet deneme alanı alınmıştır. Ayrıca
Antalya Örman Bölge Müdürlüğü sınırlarında Çam Kuyusu Sedir Araştırma ormanından 6 adet
deneme alanı alınmıştır. Bu deneme alanlarından alınan ağaçlarda gövde
analizi yapılmıştır.
Uygulanan Metotlar: Örnek alanların alınmasında,
bilinçli basit rasgele örnekleme yöntemi kullanılacaktır. Örnek alanlar önce
araziye, yaş, sıklık ve bonitet sınıflarına göre bilinçli olarak ve daha sonra,
aynı yaş, sıklık ve bonitette olan alanlara basit rasgele yöntemle
yerleştirilecektir. Örnek alanlara ait her türlü veri, dış kaynaklardan
(amenajman planı, 1/25000 ölçekli askeri paftalar vb.) veya örnek alanlarda
yapılacak ölçümler sonucu elde edilecektir. Ayrıca, tek ağaçlara ait veriler
ise, gövde analizi yapılacak ağaçlardan ölçümler yapılarak toplanacaktır. Aynı
yaşlı sedir meşcerelerinde çalışılacaktır. Örnek alanlar, homojen toplumları
temsil edecek ve 100 adet civarında ağaç alacak şekilde kare veya kenarları
arasındaki oranı ½ - 2 arasında olan dikdörtgenler biçiminde tespit edilecektir.
Elde Edilen Bulgular ve
Değerlendirmeler:
Yoktur.
Yapılamayan İşler ve Nedenleri:
Yoktur.
Öneriler: Yoktur
2007 Yılı Çalışma
Programı: Yeni
deneme alanlarında ölçüm ve gözlem çalışmaları yapılacaktır.
Proje Yürütücüleri : :Prof.
Dr. Ömer SARACOĞLU, Dr. Ersin YILMAZ, Cem AKGÜN, M. Necati BAŞ, Ali Cem AYDIN
Proje Lideri: Abdulkadir
YILDIZBAKAN
Teknik Kurul Kararı : Proje Yürütücülerinden Dr. Ersin
YILMAZın kendi isteği ile Proje
Yürütücülüğünden
çıkarılmasına, projenin devamına ve Çalışma
Gruplarına sunulmasına oybirliği ile karar verilmiştir.
Çalışma Grup Kararları
:
ADK Kararı
:
1.3. Yeni Alınan Araştırma
Projeleri
1.
PROJENİN
1.1.
Numarası:
Adı: Cehennemdere Yaban Hayatı Geliştirme
Sahasında Yaban Keçisi Capra
aegagrus Erxleben 1777nin Yayılışı ve Habitat Kullanımı
Title: Distribution and Habitat Use of Wild
Goat Carpa aegagrus Erx.
ARA No:
1
Program No: 20.4401/2007-2010
1.2.
Proje Sahibi Yürütücü Kuruluş ve
Başmühendisliği: Çevre ve Orman Bakanlığı, Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma
Müdürlüğü, Orman Koruma ve Çevre Araştırmaları Bölüm Başmühendisliği, Tarsus
1.3.
Diğer Yürütücü Kuruluş(lar)
:
Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel
Müdürlüğü
1.4.
Proje Lideri: Dr. Ersin
YILMAZ
1.5.
Proje Yürütücüleri: Cem AKGÜN, Abdulkadir YILDIZBAKAN, Dr. Ebubekir
GÜNDOĞDU,Yrd. Doç. Dr. Hüseyin FAKİR, Hatice ULUSOY
1.6.
Talep Eden Kuruluş(lar):
1.7.
Danışman Kurum(lar) veya
Kişi(ler):.
1.8.
Önerilen Süre : 4 yıl (48 ay)
Başlama Tarihi : 01.01.2007
Bitiş Tarihi :
31.12.2010
1.9.
Maliyeti
: 53.600 YTL
Proje Sahibi Kuruluş Katkısı: 53.600 YTL
2. LİTERATÜR
ÖZETİ:
Yapılan literatür taraması sonucunda
proje konusunda yararlanılabileceği düşünülen kaynakların bir kısmı aşağıda
verilmiştir.
AKSOY, H., 1978: Karabük-Büyükdüz Araştırma
Ormanındaki Orman Toplumları ve Bunların Silvikültürel Özellikleri Üzerine
Araştırmalar. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayın No: 237, 132,
İstanbul.
ANONİM,2006: http://www.milliparklar.gov.tr/ayhd/avturnedir/ATurizmi.htm#at29
BALKIZ, Ö., 2002: Türkiyedeki Yaban Keçilerinin
(Capra aegagrus E.) Soyağacının mtDNA d-halkası Dizilimleriyle Belirlenmesi.
Yüksek Lisans Tezi (yayınlanmamış), ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, 91,
Ankara.
BAŞKAYA, Ş., 2000: Çengel Boynuzlu Dağ keçisi Rupicapra
rupicapra (L.)nın Doğu Karadeniz Dağlarındaki Yayılışı, Grup Büyüklükleri ve
Habitat Kullanımı. K.T.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 121,
Trabzon.
BOUCHNER, M., 2000: Animal Tracks. Silverdale
Books, 264, Leicester.
BRAUN-BLANQUET, J.,
1964: Pflanzensoziologie,
Grundzüge der Vegetationskunde Dritte Auflage. Springer-Verlag, New
York.
ÇANAKÇIOĞLU, H.,
1987: Orman
Zoolojisi. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayın No: 383, 624,
İstanbul.
ÇANAKÇIOĞLU, H., VE MOL, T.,
1996: Yaban
Hayvanları Bilgisi. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayın No:440, 550,
İstanbul.
ÇELİK, O., 1987: Anadoluda (Küçük Asyada)
Avcılığın Tarihi. Uluslararası Sempozyum, Türkiye ve Balkan Ülkelerinde Yaban
Hayatı, 1620 Eylül, 733, İstanbul-Turkey.
DAVIS, P.H.,
1965-1988:
Flora of
Turkey and East Aegean Islands.
DAVIS, P.H., HARPER, P.C., HEDGE,
I.C., 1971:
Distibution
Patterns in with Particular Reference to Endemism, Plant life and South-West
Asia. Published by the Botanical Society of
DEMİRSOY, A., 1992: Yaşamın Temel Kuralları-Omurgalılar
(Sürüngenler, Kuşlar ve Memeliler). Meteksan A.Ş., 942, Ankara.
DKMPG, 2005: Türkiyede Av ve Yaban Hayatı. T.C.
Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, 56,
Ankara.
ERASLAN, İ., 1971: Orman Amenajmanı. İ.Ü. Orman
Fakültesi Yayınları, 1945/169, İstanbul.
ERKAN, F., 1987: Türkiyede Nesli Tükenmekte Olan Av ve
Yaban Hayvanlarının Korunmasında Milli Parkların Rolü ve Önemi. Uluslararası
Sempozyum, Türkiye ve Balkan Ülkelerinde Yaban Hayatı, 16-20 Eylül 1987,
141-153, İstanbul.
HUŞ, S., 1963: Av Hayvanları Bilgisi. İstanbul
Üniversitesi Orman Fakültesi Yayın No: 91, 300, İstanbul.
HUŞ, S., 1974: Av Hayvanları ve Avcılık. İstanbul
Üniversitesi Orman Fakültesi Yayın No: 202, 406, İstanbul.
İUCN, 2006: İUCN Red List Category
İNAÇ, S., 1994: Antalya-Düzlerçamı, Adana-Pozantı
ve Kayseri-Yahyalı Ormanlarında Doğal Olarak Yaşayan Yaban Keçisini Koruma ve
Üretme Olanakları Üzerine Araştırmalar. Doktora Tezi (yayınlanmamış), İ.Ü. Fen
Bilimleri Enstitüsü, 83, İstanbul.
KAYA, M. A.,
1996:
Türkiyede Yaşayan Bovidae Türlerinin Yayılış Alanları ve Taksonomik Durumları.
Selçuk Üniversitesi Araştırma Fonu 93/059 Nolu Proje Raporu (yayınlanmamış),
Konya.
KAYAÖZ, E.,
1999:
Av ve Yaban Hayatının İşlevsel Yönetimi ile İlgili Dünyadaki Örneklerin Ülkemiz
ile Karşılaştırılması, Av ve Yaban Hayatı Yönetiminde Yeni Yaklaşımlarla İlgili
Eğitim Workshopu, 23-25 Mart, İzmir.
KENCE, A., BİLGİN, C.,
1996:
Türkiye Omurgalılar Tür Listesi. Nurol Matbaacılık, 183, Ankara.
KENCE, A., ÖZÜT, D., BALKIZ, Ö.,
2002: Armenian
Mouflon Survey in Eastern Turkey and Nakhticevan.
KORSHUNOV, V, M., 1994:
Ecology of
the Bearded Goat Capra aegagrus Erxleben
LUIKART, G., PIDANCİER, N., MARTIN,
J, F., TABERLET, P., 2000:
Molecular
genetics, systematic and Conservation of Capra Taxa. Workshop on Caprinae
Taxonomy, 8-10 May, METU,
MACAR, O., 2003: Köprülü Kanyon Milli Parkındaki
Capra Aegagrus, Erxleben 1777
(Yaban Keçisi) Populasyonu Üzerine Çalışmalar. Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe
Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
MCDONALD, L, L., 2000:
Quantitative
Methods in Wildlife Monitoring. Workshop
Wildlife Monitoring-Recent Developments in Techniques and Applications, 3-4
February, Swiss Federal Institute,
NICHOLSON, M, C., HUSBAND, T, P.,
1992: Diurnal
Behavior of the Agrimi Capra aegagrus. Journal of Mammalogy, 73; 1,
OĞURLU, İ. 2001: Yaban Hayatı Ekolojisi. Süleyman
Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları, Orman Fakültesi Yayın No:4, SDÜ
Yayın No:19, 296, Isparta.
OĞURLU, İ., 1992: Çatacık Koruma-Üretme Sahasında
Geyik Cervus elaphus L. Populasyon Ekolojisi Üzerine Araştırmalar, K.T.Ü. Fen
Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 251,Trabzon.
OĞURLU, İ., 2003: Yaban Hayatında Envanter. T.C.
Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Av ve
Yaban Hayatı Dairesi Başkanlığı Yayınları, 208, Ankara.
SEREZ, M., 1981:
Geyik, Karaca,
Alageyik, Yaban keçisi ve Yaban koyunlarında Yaş Tayini Yöntemi. Karadeniz
Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 4:1, 214219,
Trabzon.
SFOUGARIS, A, I.,
1994:
Wild
Goat Capra aegagrus in Greece: Distribution and Status. Biological
Gallo-Hellenica, Vol.22, 233-240,
SFOUGARIS, A, I., NASTIS, A, S.,
PAPAGEORGIOU, N, K., 1996:
Food
Resources and Quality for the Introduced Cretan Wild Goat or Agrimi Capra
aegagrus cretica on Atalandi Islands.
SHACKLETON, D.M. (ED.)
1997: Wild
Sheep and Goats and their relatives: Status Survey and Conservation Action
Plan. IUCN/SSC
Caprinae Specialist Group. IUCN,
TARHAN, S., 1987: Av Hayvanlarının Korunması, Üretimi ve
Avcılığın Düzenlenmesi Çalışmaları. Uluslararası Sempozyum, Türkiye ve Balkan
Ülkelerinde Yaban Hayatı, 1620 Eylül, İstanbul, 105131, Turkey.
TEMİZER, A.,
1991:
Elazığ, Erzincan ve Bingöl Yörelerinde Bulunan Yabani Dağ Keçilerinin Capra
aegagrus, Rupicapra rupicapra (Mammalia; Artiodactyla)nın Yayılışları,
Morfolojik ve Ekolojik Özellikleri. Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi Fen
Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.
TOLUNAY, A., 1953: Özel Zooloji-Omurgalılar. Cilt: 2,
Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Yayınları: 64, 840,
İstanbul.
TURAN, N., 1984: Türkiyenin Av ve Yaban
Hayvanları-Memeliler, T.C. Orman Bakanlığı, 87, Ankara.
TURAN, N., 1987a: Türkiyenin Büyük Av Hayvanları ve
Sorunları. Uluslararası Sempozyum, Türkiye ve Balkan Ülkelerinde Yaban Hayatı,
16-20 Eylül, İstanbul, 61-83, Turkey.
TURAN, N., 1987b: Antalya-Termesos Yaban Keçisi (Capra
aegagrus aegagrus L.) Populasyonunun Gelişimi, Bugünkü Durumu ve Sorunları.
Uluslararası Sempozyum, Türkiye ve Balkan Ülkelerinde Yaban Hayatı, 16-20 Eylül,
İstanbul, 83-103
WEINBERG, P, L.,
2002: Capra
cylindricornis, Mammalian Species, No.695, 1-9.
YALTIRIK, F., 1966: Belgrad Orman Vejetasyonunun
Floristik Analizi ve Ana Meşcere Tiplerinin Kompozisyonu Üzerinde Araştırmalar.
T.C. Tarım Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü Yayınları, Sıra No: 436, Seri No:6,
Dizerkonca Matbaası, İstanbul.
YALTIRIK, F.,
1993a: Dendroloji I-
Gymnospermae. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayın No:386, 320,
İstanbul.
YALTIRIK, F.,
1993b: Dendroloji II-
Angiospermae. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayın No:420, 256,
İstanbul.
YALTIRIK, F., EFE, A.,
1989: Otsu Bitkiler
Sistematiği. İ.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yayınları, İ.Ü. Yayın No:3568, 512,
İstanbul.
ZENGİNGÖNÜL, İ., 1987:
Av Turizmi.
Uluslararası Sempozyum, Türkiye ve Balkan Ülkelerinde Yaban Hayatı, 1620 Eylül
1987, 131141, İstanbul.
3.
PROJENİN ÖNEMİ VE
GEREKÇESİ:
3.1.
Güncel Durum ve Projenin
Önemi:
Yaban hayatı popülasyonları, dünyada
ve ülkemizde her geçen gün hızla yok olmaktadır. Bunun nedeni olarak da insan
faaliyetleri neticesinde çevrenin tahrip olması ve yaban hayatı habitatlarının
kaybolması gösterilmektedir. Gerek flora gerekse fauna açısından dünyanın en
önemli bölgelerinden biri olan, birçok endemik türü bünyesinde barındıran
Anadolu toprakları binlerce yıldan beri çeşitli uygarlıklara sahne olmuştur. Bu
dönemler içerisinde doğa çok tahrip edilmiş ve özellikle bu tahrip son 200 yılda
daha da artmış ve bunun sonucunda pek çok hayvanın nesli tükenmiş veya tehlike
altına girmiştir.
İşte bu nedenlerden dolayı tüm
dünyada koruma altında olan, ancak, bazı ülkelerde planlı bir şekilde
avlanmasına izin verilen türlerden biri de Yaban keçisidir. Yaban keçisi Capra aegagrus Dünya Koruma Birliği
(IUCN) tarafından oluşturulan ve bu konuda tüm dünyada bilimsel veri kabul
edilen Kırmızı liste (Red List Category)de VU (Vulnerable-Zarar Görebilir)
A2cde kategorisindedir. Yani 10 yıl veya 3 nesil içinde popülâsyonunda,
habitattaki bozulmalara, hibritleşmeye, patojenlere, kirliliğe, parazitlere vb.
bağlı olarak dünya ölçeğinde % 20 azalma beklenmektedir. Dolayısıyla, yakın
gelecekte popülâsyonu çok yüksek risk içeren ve neslinin devamının tehlike
altına gireceği tahmin edilen bir türdür (IUCN, 2006).
Ülkemizde yaşayan yaban hayvanları
türünden biri olan Yaban Keçisi Capra
aegagrus, doğal denge ve ekosistemin ayrılmaz bir parçası ve yukarıda da
belirtildiği üzere neslinin devamlılığı tehlike altında olan bir üyesi olmasının
yanı sıra, ülkemizin yaban hayatı ve av potansiyelinin de önemli bir elemanıdır.
Yaban keçisi, ülkemizde gerek yaban hayatı koruma ve geliştirme sahalarında alan
bazında, gerekse tür olarak koruma altında olup, sadece av turizmi kapsamında
her yıl belirlenen kotalarla avına izin verilen türler arasında yer almaktadır.
Bu yönüyle de ekonomik önem arz etmektedir.
Bu proje, Mersin ili sınırları
içerisinde yer alan Cehennemdere Yaban Hayatı Geliştirme Sahasında Yaban keçisi
popülasyonunun envanterinin yapılarak, yayılışı, habitat kullanımı, grup
büyüklükleri, cinsiyet oranı vb. popülasyon dinamiklerinin belirlenmesi ile
birlikte korunarak geliştirilmeleri ve bu verilerden yola çıkarak avlak
planlarının yapılarak devamlı ve planlı olarak faydalanmaya tabi tutulması
bakımından önem arz etmektedir.
3.2.
Gerekçe:
Çalışma alanı olarak seçilen Mersin ili
Cehennemdere Yaban Hayatı Geliştirme Sahası yaban keçisinin yıllardır varlığını
sürdürdüğü doğal yayılış alanlarından birisidir. Dolayısıyla bu araştırmada, bu
yöredeki yaban keçisinin populasyon ve habitat envanterlerinin yapılarak; tür
ile ilgili habitat seçimi, populasyon dağılımı ve yapısı, cinsiyet oranı, yaş
dağılımı, grup büyüklüğü, yayılışı ve üreme yoğunluğunun tespiti gibi
ekolojisine dair veriler elde edilecek olup, böylece türün korunabilmesi ve
amenajman planlarının yapılabilmesi için bir altlık oluşturulmuş olacaktır.
Yenilenebilir doğal kaynakların bir
parçası olan av hayvanlarının av turizmi kapsamında avlandırılmasıyla,
avlakların korunması, usulsüz ve kaçak avlanmanın önüne geçilmesi ile
sürdürülebilir avcılık bilincinin yaygınlaşması ve yerleşmesinde av turizmi
uygulamaları önemli etkinliğe sahiptir. Av turizmi kapsamında elde edilen
gelirlerin önemli bir kısmı yaban hayatı ve hayvanlarının korunması karşılığı
katılım payı olarak aktarılmaktadır. Bu katılımcı yaklaşım ile hem kırsal
kalkınmaya yardımcı olunmakta hem de köylülerimizin yaban hayatının korunmasında
doğrudan katkı ve etkisinin sağlanması amaçlanmaktadır. Ortalama turizm
gelirimiz kişi başına 750 $dır. Bu
oran yaban keçisi avında 8-30 kat, yabandomuzu avında 4-6, kızıl geyikte 20-30
kat ve yaban koyununda en az 70 kattır. Bu verilerden anlaşılabileceği gibi;
turizm faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi, turizm hareketlerinin ülke geneline
yayılması, turizm hareketlerinin tüm yıla yayılması ve sosyo-ekonomik
kalkınmanın homojen dağılması açısından av turizmi önemli etkinliğe sahiptir.
Bunların hepsi bir araya getirildiğinde
ülkemize giren döviz miktarı yaklaşık 5 milyon ABD Dolarıdır (Anonim,
2006).
Biyolojik çeşitlilik zincirinin çok
önemli halkalarından biri olan yaban keçisi, Türkiyenin en önemli av hayvanı
türüdür. Bu bağlamda bakıldığında av turizmi, günümüzde, tüm dünyada giderek
önem kazanan bir turizm kolu haline gelmiştir (Kayaöz, 1999).
Bu potansiyelden faydalanabilmenin ilk
şartı ise, bu türün populasyonları üzerinde yapılacak gözlem ve araştırmalarla
türün populasyon ekolojisini ortaya koyabilmek ve buna göre amenajman
planlarının hazırlanmasına temel oluşturacak verileri toplayabilmektir. Bunun
tek yolu ise envanter yapmaktır. Genel anlamda mevcudun belirlenmesi olan
envanter, kaynak planlamasında, yönetiminde ve ona işlevsellik kazandırmada
temel ve belirleyici bir unsurdur.
Çalışma konusu olan yaban hayvanı
ile ilgili;
·
Popülasyonunu etkileyen ekolojik ve
dış faktörlerin etki derecesini anlamak,
·
Koruma faaliyetlerinin başarısını
denetlemek ve bunlara yön vermek,
·
Yaşama ortamına yapılan kültürel
müdahaleleri yaban hayatı çalışmalarıyla bağdaştırmak,
·
İşletme ve faydalanmayı
planlamak,
·
Avlak sınırlarını ve kapasitelerini
belirlemek, av amenajman planı hazırlamak,
·
Yayılış alanlarını veya yönetim
birimlerinin tespit etmek, dolayısıyla, önceliklerimizi belirlemek için mutlaka
envanter yapmalıyız.
Envanteri yapılmayan bir kaynağın
planlanabilmesi ve yönetiminin başarıya ulaşması mümkün değildir. Envanter,
sadece mevcut hayvanların gözlenip, sayısının, grup büyüklüklerinin,
strüktürlerinin vb. popülasyonlarına ait özelliklerin bilinmesi ile sınırlı bir
kavram değildir. Tüm bu bilgileri
ortaya çıkarmanın yanı sıra bir çalışma alanında yapılacak olan sayımlarda, o
alanın besin, örtü, su gibi habitat değişkenleriyle hayvan türleri arasında
ilişki kurabilmek de çok önemlidir. Dolayısıyla, hayvan-habitat ilişkilerini
anlayabilmek, alandaki yönetim şeklinden kaynaklanabilecek habitattaki
değişiklikleri ve bunların popülasyon üzerindeki sonuçlarını önceden tahmin
edebilmemize de yardımcı olur (Oğurlu, 2003).
Tüm
bu bilgilerden yola çıkarak, bu projenin çalışma alanındaki yaban keçisinin
sayısının ve popülasyon dinamiklerinin tespit edilerek, gerek korunabilmesi
gerekse planlı bir şekilde faydalanmaya tabi tutulabilmesi için mutlaka
gerçekleştirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
4.
PROJENİN
AMAÇLARI:
4.1.
Uzun Dönemli Amaç (Kalkınma
Amacı):
Projenin uzun dönemli amacı bilime,
uygulamaya katkı sağlamak, yöredeki yaban hayatını ve planlı avcılığı
geliştirmek, buralarda yaşayan orman köylülerinin gelirlerini iyileştirmek ve
dolayısıyla av turizmine katkıda bulunmak.
4.2.
Kısa Dönemli
Amaç:
Ülkemizde yıllardır varlığını
sürdüren, fakat giderek nesli tükenme eğiliminde olan Yaban Keçisi Capra aegagrus Erxl.nin daha iyi
tanınması ve dolayısıyla populasyonlarının korunarak istenen seviyeye
çıkartılması amacıyla; envanterinin yapılarak sayısının belirlenmesi, bunun yanı
sıra yapılacak olan gözlemlerle takip ederek de yayılış sınırlarının ve habitat
kullanımının ortaya çıkarılmasına çalışılacaktır.
Ayrıca, nesli tehlike altına giren
veya sayıları hızla azalan av ve yaban hayvanı türlerinin envanterlerinin
yapılması, yaşama ortamları ile birlikte korunarak geliştirilmeleri, taşıma
kapasitesi üzerine çıkan bireyler için av amenajman planının yapılarak av
turizminin düzenlenmesi, devamlı ve planlı olarak faydalanmaya tabi tutulması
faaliyetleri ülkemizdeki avcılık ve yaban hayatı çalışmalarına yardımcı
olmaktır.
5.
KAPSAM VE UYGULAMA YERLERİ
:
Proje, Mersin Orman Bölge
Müdürlüğüne bağlı Tarsus Orman İşletme Müdürlüğü, Cehennemdere ve Buladan
İşletme Şeflikleri sınırları ile Mersin Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı
Arslanköy İşletme şeflikleri sınırları içerisinde kalan
6.
ABSTRACT :
KISA ÖZET:
Bu çalışmada Cehennemdere yaban hayatı geliştirme sahasında yaban
keçilerinin bulundukları mevkiler tespit edilecek, belirlenen alanlarda yaz ve
kış mevsiminde olmak üzere yılda iki kez tür envanteri yapılacak, bu iki sayım
esnasında ve ayrıca ilkbahar mevsiminde popülasyonun yayılışı ve habitat
kullanımına dair gözlemler de gerçekleştirilerek popülasyona ve kullandığı
habitata ait ayrıntılı bilgiler ortaya konmaya çalışılacaktır. Dolayısıyla bu
veriler bundan sonra alanda yaban keçisine yönelik yapılacak koruma ve yönetim
planlarında altlık olarak kullanılabilecektir.
7.
MATERYAL VE
YÖNTEM
7.1.
Materyal :
Araştırma, Tarsus Doğa Koruma ve
Milli Parklar Mühendisliği çalışma alanı içinde yaklaşık